Taking Charge of Adult ADHD – Russel A. Barkley

Inleiding

Toen ik mijn ADHD-diagnose kreeg, ben ik ontzettend veel gaan lezen over ADHD. Ik wilde vooral begrijpen wat ADHD nu eigenlijk is, waar bepaalde dingen die ik bij mezelf herkende vandaan kwamen en wat je ermee kunt doen.

Tijdens die zoektocht kwam ik steeds opnieuw de naam Russell A. Barkley tegen. In lezingen, interviews, podcasts en artikelen over ADHD duikt zijn naam regelmatig op. Dat maakte me nieuwsgierig naar zijn boeken en uiteindelijk bestelde ik Taking Charge of Adult ADHD.

Van alle boeken die ik inmiddels over ADHD heb gelezen, is dit nog steeds een van de boeken die ik het beste vind. Het is uitgebreid en behoorlijk theoretisch, maar tegelijkertijd heel praktisch geschreven. Het enige nadeel is dat het boek Engelstalig is. Voor zover ik weet bestaat er geen Nederlandse vertaling en dat vind ik jammer, want juist vanwege de combinatie van uitleg en praktische handvatten zou het boek ook voor Nederlandse lezers interessant kunnen zijn.

Waar gaat het boek over?

Taking Charge of Adult ADHD is geschreven als een praktisch zelfhulpboek voor volwassenen met ADHD. Barkley legt eerst uit wat ADHD is en hoe een onderzoek naar ADHD eruit kan zien. Daarna gaat hij uitgebreid in op zelfcontrole en executieve functies.

Een belangrijk deel van het boek gaat over medicatie. Barkley bespreekt waarom medicatie volgens hem een belangrijke rol kan spelen bij de behandeling van ADHD en legt het verschil uit tussen stimulantia en niet-stimulerende medicatie.

Daarna verschuift de aandacht steeds meer naar het dagelijks leven. Hoe kun je rekening houden met je ADHD bij bijvoorbeeld werk, opleiding, geld, relaties, autorijden en gezondheid? Het boek bevat daarvoor allerlei regels, strategieën, checklists en praktische voorbeelden.

Mijn ervaring met het boek

Wat mij meteen opviel, is hoe overzichtelijk het boek is opgebouwd. Ondanks de hoeveelheid informatie zijn de hoofdstukken duidelijk ingedeeld en gebruikt Barkley veel kaders, lijstjes en korte samenvattingen. Daardoor hoef je het boek wat mij betreft ook niet per se van voor naar achteren te lezen. Je kunt gemakkelijk terugzoeken naar een onderwerp waar je op dat moment iets aan hebt.

Barkley probeert zijn adviezen bovendien zoveel mogelijk te baseren op wetenschappelijk onderzoek. Dat vond ik prettig. Het boek voelt daardoor anders dan sommige zelfhulpboeken waarin vooral algemene tips worden gegeven zonder goed uit te leggen waarom iets zou moeten werken.

Het gedeelte over medicatie vond ik zelf interessant. Barkley legt uit waarom medicatie volgens hem een belangrijke plaats inneemt bij de behandeling van ADHD en bespreekt verschillende soorten medicatie. Daarbij maakt hij onderscheid tussen stimulantia en niet-stimulerende middelen en bespreekt hij onder andere atomoxetine en bupropion. Hij geeft zelfs een checklist die kan helpen om de verschillen tussen de verschillende mogelijkheden inzichtelijk te maken.

Wat ik daarnaast sterk vind, is dat Barkley ADHD niet alleen uitlegt, maar voortdurend probeert de vertaalslag naar het dagelijks leven te maken.

Een voorbeeld daarvan is impulsief geld uitgeven. Een advies kan zo eenvoudig zijn als: wanneer je weet dat je in een bepaalde winkel gemakkelijk impulsaankopen doet, zorg dan dat je niet zomaar die winkel binnenloopt. Dat klinkt misschien erg voor de hand liggend. Toch legt Barkley uit waarom zo’n aanpassing juist bij ADHD kan helpen.

Dat is eigenlijk iets wat vaker in het boek gebeurt. Sommige oplossingen zijn verrassend eenvoudig, maar door de uitleg erachter ga je bewuster nadenken over hoe je je omgeving kunt aanpassen in plaats van alleen maar van jezelf te verwachten dat je meer zelfdiscipline moet hebben.

Barkleys kijk op ADHD

Tegelijkertijd merk je tijdens het lezen duidelijk dat Barkley een uitgesproken visie op ADHD heeft. Hij beschouwt ADHD nadrukkelijk als een serieuze stoornis die risico’s met zich mee kan brengen wanneer deze niet wordt behandeld.

Daar moest ik tijdens het lezen soms aan wennen. Zijn manier van schrijven is vrij stellig en soms ook behoorlijk Amerikaans van toon. Zijn visie is duidelijk aanwezig in het boek.

Die overtuiging heeft ook een persoonlijke achtergrond. Barkley heeft vaker gesproken over het overlijden van zijn tweelingbroer bij een auto-ongeluk en heeft dit in verband gebracht met de risico’s die volgens hem samenhangen met onbehandelde ADHD. Het maakt begrijpelijk waarom onderwerpen als impulsiviteit, autorijden, gezondheid en behandeling voor hem zo belangrijk zijn geworden.

Ik vind het juist interessant om die achtergrond mee te nemen tijdens het lezen. Barkley presenteert veel wetenschappelijke informatie, maar is zelf duidelijk niet volledig afstandelijk van het onderwerp.

Dat betekent overigens niet dat ik het met alles wat hij schrijft automatisch eens ben. Juist doordat zijn visie zo duidelijk is, nodigt het boek soms uit om zelf na te denken: hoe kijk ik eigenlijk naar mijn eigen ADHD?

Zie ik ADHD vooral als iets wat behandeld en beheerst moet worden? Of zijn er ook eigenschappen waar ik mee kan leren omgaan door mijn omgeving anders in te richten? En welke rol kunnen medicatie, structuur en praktische hulpmiddelen daarin spelen?

Voor mij maakt juist die combinatie het boek interessant.

Conclusie

Taking Charge of Adult ADHD is een boek dat ik zou aanraden aan volwassenen die meer willen begrijpen over ADHD en het niet erg vinden om in het Engels te lezen.

Het is geen luchtig boek. Er staat veel informatie in en Barkley heeft een uitgesproken visie op ADHD. Tegelijkertijd krijg je daarvoor een uitgebreid overzicht terug van wat ADHD betekent in het dagelijks leven. Het boek bevat veel praktische tips, checklists en kaders waarin belangrijke informatie kort wordt samengevat.

Wat ik vooral uit het boek heb meegenomen, is dat omgaan met ADHD niet alleen betekent dat je harder je best moet doen om jezelf onder controle te houden. Soms helpt het juist om dingen buiten jezelf te organiseren: informatie zichtbaar maken, afleiding verminderen, verleidingen voorkomen of een grote taak opdelen in kleinere stappen.

En misschien past daarom de titel Taking Charge of Adult ADHD zo goed. Het gaat niet alleen over begrijpen dat je ADHD hebt, maar vooral over wat je met die kennis kunt doen.

Voor mij blijft het een van de beste boeken die ik na mijn ADHD-diagnose over het onderwerp heb gelezen.